Berichten

Ik ben al aan heel veel nieuwe voornemens begonnen om ze vervolgens niet vol te houden en daarna weer opnieuw te beginnen. Ik lijk gevangen te zitten in een cirkel van steeds weer opnieuw proberen. Toch zijn er ook dingen in mijn leven die wel lukken. Wat is het verschil? Wanneer lukt me iets wel en wanneer lukt me iets niet?

Dat heb ik eens onderzocht en ik kwam er achter dat er een aantal dingen zijn die meehelpen om te ontwikkelen en verdiepen in mijn leven en wel vol te houden daarin. Het eerste is dat ik heb ontdekt dat hoe groter mijn verlangen ergens naar is, hoe groter de kans dat het me ook lukt. Het tweede is dat het ook helpt als ik ergens passie voor heb, talent voor heb of het karakter voor heb, want dan is het makkelijker om die activiteiten uit te voeren. Ook helpt het als er écht noodzaak is, prioriteit. Maar ook al heb ik al deze zaken voor elkaar, dan nog kon ik terugvallen en er last van hebben dat ik dingen niet volhield.

Er was dus nog iets anders nodig dan alleen verlangen, passie, talent, karakter en noodzaak.

Zolang ik niet volhoud en steeds terugval blijft het een worsteling. Het is steeds opnieuw een soort gevecht. Neem bijvoorbeeld ‘gezond eten’. Als ik dat niet volhoud dan val ik steeds terug in ongezonde keuzes en dat helpt mijn toch al zieke lijf niet om zich redelijk goed te voelen. Ik kan er bijvoorbeeld darmklachten van hebben voor dagen. En doordat ik niet bang ben voor pijn (zoals mijn ergotherapeut dat beschrijft) geven darmklachten niet voldoende noodzaak om gezonde keuzes te maken. Niet volhouden heeft dus gevolgen!

Hetzelfde geldt voor regelmatig pauzeren op de dag. In mijn geval bestaat dat uit een half uur rusten tussen elke activiteit van 1 uur. Maar ook voor gezonde mensen is het belangrijk om regelmatig te pauzeren al loop je maar elk half uur even naar de koffie automaat om je benen te strekken en even je gedachten te verzetten. Maar voor mij sneuvelde mijn voornemen dit regelmatig te doen vaak al snel omdat ik ‘nog even snel iets wilde afmaken’. En het niet volhouden om regelmatig te pauzeren heeft gevolgen! Je kunt er overspannen van raken of, in mijn geval, een crash door krijgen.

Niet volhouden van de dingen die je graag wil ontwikkelen of wat jij wil verdiepen heeft consequenties.

Daarom is het dus heel belangrijk dat je gaat ontdekken hoe je wel vol kunt houden. En daarbij zijn dus je verlangen, passie, talenten, karakter en noodzaak heel belangrijke basis punten. Maar dan…

tekst gaat onder afbeelding verder…


Leef je eigen leven

4 stappen naar grip op jezelf, je keuzes en prestaties

Gratis E-boek – LEEF je eigen leven t.w.v. 12,95
+ Gratis 5-daagse videotraining ‘BalansWeek’!

Schrijf je dus snel in voor de waardevolle mails


Als je ergens naar verlangt, passie voor hebt, talenten ervoor hebt, eigenschappen ervoor hebt en je ook noodzaak ervaart dan is het vervolgens belangrijk dat je niet te snel wil gaan!

De oplossing voor dit probleem zit in het woordje ‘geduld’.

Ik wil altijd het liefst gisteren geleerd hebben wat ik graag wil ontwikkelen en ik wil ook gisteren de discipline daarvoor hebben opgebouwd. En eergister moest het een gewoonte zijn geworden. En zo werkt het niet in het leven. Hoe hoog de noodzaak en het verlangen ook is en hoe goed je er ook in bent of hoe goed het ook past bij je eigenschappen en karakter!

Het is belangrijk om nieuwe dingen te ontwikkelen of eigenschappen, talenten en kennis te verdiepen en daarbij heb je geduld nodig. Er zijn een aantal stappen die je kunt nemen die je helpen om op de juiste manier aan nieuwe gewoonten te werken.

  1. Ontdek waar jij naar verlangt en wat voor jou nu écht noodzakelijk is

Ga eens naar waar jij diep in je hart naar verlangt. Ik verlang ernaar me zo fit te voelen als binnen mijn ziekte mogelijk is, want ik verlang er naar om lekker buiten te kunnen zijn, trainingen te kunnen geven en cliënten te coachen. Ik wordt daar namelijk heel erg blij van! Ik verlang ook naar een evenwichtig leven waarin ik me zo gezond mogelijk voel.

 

En beschrijf vervolgens eens wat voor jou écht noodzakelijk is. Heb jij ergens échte noodzaak? Zelf heb ik een noodzaak om goed voor mezelf te zorgen omdat ik me vaak al zo slecht voel waardoor ik veel pijn heb. Mijn interne noodzaak is dat evenwichtig en gezond leven mijn klachten kunnen verminderen. Daarnaast zijn er cliënten en deelnemers die mij nodig hebben en dat vormt voor mij een externe noodzaak om zo gezond mogelijk te zijn.

Wat is jouw verlangen en waar zie jij noodzaak?

  1. Kijk naar je talenten en eigenschappen

Kijk vervolgens naar de talenten en eigenschappen die je hebt gekregen. Dat zegt namelijk ook iets over wat jij goed kunt en wat bij jou past. Als je dingen gaat doen die niet bij je passen dan zal het moeilijk zijn om deze vol te houden.

Voor mij geldt dat ik talent heb voor het voeren van gesprekken, het analyseren van het probleem en de vinger op de juiste, zere, plek leggen, zodat de ander weer verder kan. Daarnaast heb ik als eigenschappen dat ik enthousiast ben, creatief, intuïtief, duidelijk en bevlogen. Als ik dat naast mijn verlangen en noodzaak leg dan zie ik dat door mijn bevlogenheid en enthousiasme ik ‘niet bang ben voor pijn’ en mijn interne noodzaak daardoor wat zwakker staat, maar de externe noodzaak appelleert daardoor juist extra sterk.

Past gezond leven ook bij mijn talenten? Ik kan in ieder geval goed analyseren wat voor mij gezond leven is en ik kan mijzelf confronteren met de zaken waar ik tegen aanloop als ik probeer gezonde keuzes te maken.

  1. Omschrijf wat je graag zou willen bereiken ( je meest ideale situatie)

Beschrijf wat je zou willen bereiken alsof je het al gehaald hebt. Hoe ziet de situatie er dan uit? In mijn persoonlijke voorbeeld over gezonde keuzes gaat het voor mij dan over gezonde keuzes maken als het gaat om eten, een goed slaapritme hebben en regelmatig bewegen/ naar buiten gaan. Ik ga in mijn meest ideale situatie elke dag naar buiten, ik eet gezond en voldoende, ik slaap goed en heb gezonde gedachten.

  1. Stop even…

Bedenk niet direct een oplossing, maar wordt eerst even stil en wacht…

Het antwoord, de oplossing, valt je vanzelf toe. Ga niet direct over tot het uitvoeren van je doel, maar wacht heel even.

  1. Maak een mini-stappen plan

Verdeel je doel eerst in een aantal grote stappen/ thema’s waarmee je aan de slag kunt gaan om je doel te bereiken. Verdeel deze stappen vervolgens in kleinere sub-doelen. En dan komt de belangrijkste stap, verdeel deze sub-doelen in mini-stapjes. Als het een mini-stapje is dat even tijd kost dan mag elke mini-stap niet meer dan 15 minuten duren (ongeveer).

Belangrijk is dat je alle mini-stapjes al gaat beschrijven. Als je namelijk alleen de eerste 5 mini-stapjes beschrijft en de rest nog niet dan kun je onrust voelen en ongeduld en ga je sneller ‘stiekem’ al grotere stappen zetten. Terwijl als je alle mini-stapjes hebt genoteerd dan zie je dat je uiteindelijk bij je grote doel gaat komen. Je brein krijgt daarmee een geruststellend signaal en je kunt makkelijker het geduld opbrengen.

In de praktijk heb ik wel gemerkt dat je niet heel ver in de toekomst kunt kijken en dat de subdoelen wel goed te beschrijven zijn, maar dat niet altijd alle mini-stapjes direct duidelijk zijn. Belangrijk is dus ook om niet ‘te krampachtig’ hiermee om te gaan en regelmatig je plan te evalueren en je stappen en doelen aan te passen/ aan te vullen.

  1. Leg alle stappen opzij en kijk er niet meer naar

Houd je doel voor ogen, besef waar je naar toe op weg bent en kijk niet teveel naar de lange lijst van subdoelen en ministappen.

  1. Begin met stap 1

Pak alleen de eerste ministap voor je en ga die uitvoeren! Kijk niet naar de rest, maar focus je op die eerste stap en voer dat uit. Elke ministap is daarmee een doel op zich en dat haal je! Dat red je!

Als stap 1 klaar is, dan kijk je naar stap 2. Je weet dat je, als je elke dag een paar mini stapjes uitvoert, je uiteindelijk een keer het einde van de lijst zal bereiken.

Zo werkt het ook met het werken aan je patronen. Stop met je best doen om minder negatief te reageren. Beschrijf eerst je verlangen waarom je positiever wil reageren en wat de noodzaak ervan is. Bekijk welke eigenschappen jij hebt en op welke manier positief reageren bij jou past, op welke manier moet je dan reageren? Ben je heel consciëntieus dan past het meer bij je om zakelijk te reageren en daarbij de positieve kant te benoemen, terwijl als je heel stabiel bent dan past het meer bij je om heel persoonlijk te reageren en complimenten te geven aan de ander. Wacht even en laat het bezinken. Maak een stappenplan en leg dat weer opzij. Begin bij stap 1.

Laat via een berichtje onderaan deze pagina eens weten welke gewoonte jij probeert vol te houden en wat jouw eerstvolgende mini-stap zal zijn!

Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!

 

Hoe gaat het met jou op dit moment in je leven? Verloopt het allemaal rustig en gaat alles ‘zijn gangetje’ of is het chaotisch, druk en onvoorspelbaar? Iedereen maakt vroeg of laat moeilijke en lastige perioden mee in het leven. Perioden met pijnlijke en verdrietige gebeurtenissen waar je mee zult moeten dealen. Er worden ons regelmatig ook ‘dingen aangedaan’ of er ‘overkomen’ ons dingen waar we niet op zitten te wachten.

Je wordt ziek, je verliest je baan, je raakt vrienden kwijt, een dierbare overlijdt, je krijgt onenigheid, je huis brandt af, etc. Je kinderen zijn ziek, precies in de week dat jij heel druk bent voor je werk. De baby slaapt precies niet door op het moment dat jij je slaap extra hard nodig hebt. Er zijn oneindig veel gebeurtenissen die je leven op z’n kop kunnen zetten of in ieder geval minstens je leven erg pittig maken.

En dan kan ons leven chaotisch voelen, zwaar, somber of ondraaglijk zelfs. Het kan lijken alsof je er nooit meer uit kunt komen. De situatie is vaak zoals hij is en aan de situatie zelf kun je niet altijd wat doen. Het probleem is dat we het moeilijk vinden om de situatie te accepteren en daardoor blijft het een zware gebeurtenis.

Als we echter onze situatie niet accepteren dan wordt het leven een gevecht, een strijd. We zijn in oorlog met onszelf of onze omgeving. We gaan het gevecht aan met onze ziekte, met onze onzekerheid, met niet slapende kinderen, met onze verslaving, etc. En acties vanuit een ‘vechtmodus’ zijn altijd zwaar en vermoeiend.

We vinden accepteren moeilijk, omdat we er een ‘verkeerd’ beeld bij hebben. We zijn bang dat acceptatie passief is en wie gaat passief lijdzaam liggen ‘accepteren’ dat hij/ zij ziek is of alcohol verslaafd bijvoorbeeld. Sommige dingen kun je toch niet accepteren?

Wat is acceptatie dan precies?

Accepteren betekent echter niet anders dan: voor-waar-nemen. En acceptatie is echt de enige eerste stap die nodig is om er iets aan te doen.

Accepteren betekent dus niet anders dan zeggen: Klopt, ik ben ziek. Of: Inderdaad, ik ben mijn baan kwijt. Of: Ja, mijn baby slaapt precies nu niet door en ik dus ook niet.

Acceptatie zegt niets over passief zijn en achterover leunen, wat heel veel mensen wel denken. Acceptatie is alleen ‘voor-waar-nemen’ hoe de situatie NU is. Het zegt dus ook niets over de toekomst!

Acceptatie betekent ook dat je ‘verantwoordelijkheid neemt’. Dat je ‘aanpakt wat je geboden wordt’. Het betekent dat je bereid bent om te reageren op je gevoelens door ze ook ‘letterlijk’ te voelen. Het doel van acceptatie is namelijk niet dat je je beter gaat voelen, maar dat je je openstelt voor wat er op dit moment op je bordje ligt en dat je de gebeurtenis kunt gebruiken om deze om te buigen naar wat jij waardevol vindt. Als je al je gevoelens volledig beleeft is je leven ook veel completer! Accepteren betekent dus niet dat je accepteert wat je wordt aangedaan, maar wel de pijn die het oplevert.

Niet accepteren dat je aan de alcohol verslaaft bent, maar wel accepteren dat je alcohol nodig hebt als coping. Niet accepteren dat je slecht, respectloos of grof bejegend wordt, maar wel de gevolgen ervan, de pijn of het verdriet, accepteren.

Bereidheid

Acceptatie is dus verantwoordelijkheid nemen. Bereid zijn om de gebeurtenissen in je leven aan te pakken. Bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen, bereidheid om te accepteren, schrijft Steven C. Hayes (2006, Uit je hoofd, in je leven), is iets anders als:

  • Willen – je kunt iemand niet op je feest WILLEN hebben en toch bereid zijn toe te laten dat hij komt.
  • Voorwaarden stellen – je kunt iets niet ‘half’ accepteren.
  • Proberen – proberen is een inspanning die je levert en bereidheid hebben heeft, strikt genomen, niets te maken met inspanning leveren.
  • Geloven – Of je nu gelooft of niet dat je ergens toe ‘bereid’ kunt zijn maakt niet zoveel uit. Het is een ja/ nee vraag op het moment zelf of je bereid bent of niet. Zo kun je geloven dat je een aanraking van je arm niet zult voelen, maar als je arm aangeraakt wordt dan voel je het wel of niet. Wat je ook gelooft vooraf maakt daarin geen verschil.
  • Negeren – Bereidheid te accepteren betekent niet dat je dan je pijn of verdriet gaat negeren.
  • Luisteren – Bereidheid te accepteren betekent ook niet dat je gaat doen wat jouw pijn of verdriet jou vertellen. Je pijn mag er zijn, maar dat wil niet zeggen dat hij ‘gelijk’ heeft. Het is er nu eenmaal…

tekst gaat onder afbeelding verder…


Leef je eigen leven

4 stappen naar grip op jezelf, je keuzes en prestaties

Gratis E-boek – LEEF je eigen leven t.w.v. 12,95
+ Gratis 5-daagse videotraining ‘BalansWeek’!

Schrijf je dus snel in voor de waardevolle mails


Schuld

De werkelijkheid accepteren is ook iets heel anders als ‘de schuld’ zijn of hebben. Je hebt geen schuld en bent niet de oorzaak van de regen. De werkelijkheid accepteren betekent wel verantwoordelijkheid nemen, maar niet ‘de schuld’ op je nemen! Het betekent dat je de verantwoordelijkheid neemt voor de ‘ervaring’ die de situatie je geeft en wat je er mee ‘doet’.

Je bent niet verantwoordelijk voor de regen, maar wel verantwoordelijk voor de ervaring, of je reactie erop. Of je er blij van wordt of gefrustreerd. En je ben verantwoordelijk voor wat je ermee doet, ga je schuilen of de regen opvangen om de planten water te geven, of…

Acceptatie

Bereidheid om te accepteren is wel:

  • Liefdevol bij je pijn en verdriet blijven en het omarmen als een tere bloem of een huilend kind. Je pijn wiegen en ernaar luisteren als naar een vriendin.
  • Naar je pijn kijken als naar een ongelooflijk schilderij en de strijd ermee opgeven. Verlaat het slagveld.

Uit: Steven C. Hayes en Spencer Smith, 2006, Uit je hoofd, in je leven, Amsterdam

Verantwoordelijkheid nemen betekent dat je een keuze gaat maken in hoe jij wil en gaat reageren op een gebeurtenis. Accepteren is ‘doen’! En ook iets ‘niet doen’ is een actieve keuze en valt dus onder ‘iets doen’. Iets ‘niet doen’ is namelijk iets heel anders dan ‘niets doen’.

Jij bent volledig verantwoordelijk voor datgene wat jij kiest te doen als je met een gebeurtenis wordt geconfronteerd! Ben jij bereid te accepteren dat het ‘is-zoals-het-NU-is’ zonder te accepteren wat je wordt aangedaan? Ben je bereid te accepteren dat daar gevoelens en ervaringen bij horen die er ook mogen zijn? En ben jij bereid te accepteren dat jij een keuze hebt in hoe jij reageert?

Je hebt alleen een keuze in je reactie als je je bewust bent dat jij een keuze hebt. Zolang jij je daarvan niet bewust bent heb je eigenlijk geen keuze, je reageert met ‘automatisch aangeleerd gedrag’. Je reageert dus vanuit een patroon.

Toen ik ziek werd had ik nog niet in de gaten dat ik een keuze had hoe ik daarmee om zou gaan. Als vanzelf was mijn reactie een ‘depressieve reactie’, want zo reageerde ik automatisch op moeilijke gebeurtenissen en dat patroon is in mijn jeugd ontstaan. Maar ik leerde dat ik een keuze had! Ik leerde te accepteren dat ik NU ziek ben en zeer beperkt ben en dat dit consequenties heeft voor mijn dagelijkse activiteiten. Ik leerde dat ik kan kiezen hoe ik dit ervaar, wordt ik er depressief van of blijf ik vooral kijken naar wat ik nog wel kan en blijf ik van die mini dingen genieten? En ik leerde dat ik een keuze heb in wat ik ga doen, ga ik in bed liggen of ga ik kiezen om de schaarse energie aan mijn prioriteiten te geven? Uiteindelijk nam ik verantwoordelijkheid door artsen te bezoeken om zoveel mogelijk te doen aan mijn fysieke gesteldheid binnen de ziekte die ik heb. En ik nam verantwoordelijkheid door, aan de hand van mijn waarden, een prioriteitenlijstje op te stellen en met de energie die ik heb te beginnen bij prioriteit 1. Om vervolgens ervoor te kiezen (ook verantwoordelijkheid te nemen) los te laten bij welke prioriteit ik kan komen en te accepteren als ik niet verder kom dan prioriteit 2.

Maar na deze video ben jij je ook bewust dat je een keuze hebt in hoe jij reageert op gebeurtenissen. Vanaf nu heb jij dus daadwerkelijk een keuze en kun jij verantwoordelijkheid gaan nemen over jouw leven.

Laat via een berichtje onderaan deze pagina eens weten wat jij hebt te accepteren en hoe jij daar je verantwoordelijkheid in neemt.


Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!

Je kunt mij stapels met psychologie boeken of neurologie boeken geven en ik lees (luister) ze met veel plezier en interesse. Ik slurp de informatie naar binnen. Maar geef mij boeken over scheikunde, taal, geschiedenis, economie of iets dergelijks en ik haak direct af. Ik worstel me door de stof.

 Ik houd er echt van om steeds te blijven ontwikkelen in mijn kennis over zaken. Het is zelfs één van mijn kernwaarden dat ik het belangrijk vind om te ontwikkelen. Toch haak ik dus ook bij bepaalde kennis af en vind ik sommige informatie dodelijk saai. Ik kan mezelf niet overal toe dwingen om in me op te nemen. Hoe komt het dat ik me in het ene onderwerp kan verliezen en in het ander onderwerp totaal niet tot opname van de informatie kom?

Dat heeft te maken met motivatie. Zolang ik geen intrinsieke motivatie heb zal ik er ook niets van kunnen leren. Dus de oplossing die veel mensen aandragen is: motiveer jezelf dan maar! Laatst leerde ik het zelfs nog op een seminar dag dat je je cliënt moet begeleiden om intrinsiek gemotiveerd te raken.

We leren dat ook al jong op school. Heb je geen zin? Dan maak je maar zin! En ik vraag me af of de volwassenen die dit zeggen hier werkelijk in geloven? Of dat ze geloven dat je ‘zin kunt maken’. Maar hoe dan ook zeggen ze het wel omdat ze willen dat jij gaat doen wat zij voor je bedacht hebben.

Maar je kunt geen ‘zin maken’ en ook niet altijd ‘intrinsieke motivatie’ creëren.

Maar wat nu als je geen intrinsieke motivatie voelt en je daardoor geen boeken leest, cursussen volgt of jezelf op een andere manier ontwikkelt? Je kennis en vaardigheden vergroten helpt je om steeds duidelijker en daadkrachtiger keuzes te maken in je leven die bij je passen. Het helpt je ook om productiever te zijn en jezelf steeds te verbeteren.

Dus vind ik het toch belangrijk om te blijven ontwikkelen en mijn kennis en vaardigheden te laten groeien. Hoe kun je dan toch die intrinsieke motivatie krijgen? Want alles wat je inspirerend bent en voor gemotiveerd bent neem je veel beter in je op!

Je kunt alleen intrinsieke motivatie voelen over onderwerpen die bij je passen. Onderwerpen die passen bij jouw eigenschappen, kernwaarden, identiteit, lichaam, etc.

Ik heb altijd al een interesse gehad in het menselijke lichaam en dan vooral het brein, de neurologie. En nu ik ziek ben heb ik een intrinsieke motivatie vanuit deze interesse om mijn lichaam te begrijpen en zoek ik van alles uit over hoe het lichaam werkt. En omdat mijn ziekte ook met het metabolisme te maken heeft heb ik ook interesse in het begrijpen van dat onderdeel van het lichaam en niet alleen het brein. Het brein blijf ik interessanter vinden, maar de combinatie interesse in het lichaam en ziek worden geeft mij intrinsieke motivatie.

Er zit dus iets heel persoonlijks in jouw intrinsieke motivatie. Er zijn ook patiënten die dezelfde ziekte hebben als ik, maar nooit interesse hadden in het menselijk lichaam en dus écht de informatie daarover niet opnemen en niet begrijpen.

Ook kan het te maken hebben met iets dat je wil bereiken. Zo wilde ik heel graag zelfstandig ondernemer zijn, maar ik had nog niet alle ondernemers vaardigheden die nodig waren. Nu leken me sommige vaardigheden niet persé de leukste taken met zich mee brengen (verkoopgesprekken bijvoorbeeld), maar ik was wel echt gemotiveerd om zelfstandig aan de slag te gaan en ik wilde alle vaardigheden ervan erg graag leren. En dus heb ik een ondernemers-opleiding gevolgd.

tekst gaat onder afbeelding verder…


Leef je eigen leven

4 stappen naar grip op jezelf, je keuzes en prestaties

Gratis E-boek – LEEF je eigen leven t.w.v. 12,95
+ Gratis 5-daagse videotraining ‘BalansWeek’!

Schrijf je dus snel in voor de waardevolle mails


Hoe blijf je dus ontwikkelen?

  1. Inzicht

Onderzoek eerst wie je bent en wat bij je past. Zodat je weet wat je eigenschappen, kernwaarden, identiteit en lichaam zeggen dat voor jou belangrijk is.

  1. Doorbraak

Laat de overtuiging los dat je soms ‘zin moet maken’ of ‘motivatie moet kweken’. Je hoeft niet overal zin voor te maken of motivatie te kweken. Als het voor jou belangrijk is en bij jou past dan zal je ‘als vanzelf’ zin hebben en motivatie hebben omdat je er interesse in hebt.

  1. Daadkracht

Luister niet naar wat anderen vinden dat jij moet leren. Als een ander vind dat jij iets ‘zou moeten leren’ dan ben jij zelf zeker niet intrinsiek gemotiveerd (tenzij het een onderwerp is dat bij je past). Het is belangrijk dat je niet gaat ontwikkelen omdat een ander dat wil, maar omdat jij dat zelf graag wil!

  1. Focus

Focus je op kennis waar je interesse voor hebt en die voor jou nodig is om te functioneren. Dat betekent dat je niet alles gaat leren, onderzoeken, bestuderen, maar dat je alleen die onderwerpen, boeken, cursussen, etc. neemt waar jij interesse voor hebt.

Ik houd me dus bij de psychologie en neurologie boeken, cursussen, etc., want daar heb ik vanuit mijn roeping, identiteit en kernwaarden interesse voor en het helpt me om mijn roeping nog beter vorm te geven en daar productief en zichtbaar in te kunnen zijn.

Laat via een berichtje onderaan deze pagina eens weten waar jij intrinsieke motivatie voor hebt en wat bij jou past!.


Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!

Ben jij wel eens bezorgd? Pieker je wel eens?
Veel mensen maken zich vaak zorgen! Wat kunnen we vreselijk bezorgd zijn over van alles en nog wat. We piekeren over onze werkzaamheden, we zijn druk met onze relaties, maken ons zorgen over de financiën en hopen maar dat we gezond blijven.

Vooral gezondheid, werk, relaties en geld zijn onderwerpen waar veel mensen stress en zorgen voer hebben. We willen onze gezondheid behouden, we willen ons werk vasthouden, we willen onze vrienden en kennissen behouden en we willen ons geld niet kwijt. Veel mensen houden krampachtig allerlei zaken in hun leven vast. We vinden het moeilijk om onze kinderen los te laten, onze ouders los te laten, de mening van anderen los te laten. We vinden het heel moeilijk om los te laten en alles wat je niet loslaat houd je vast en vaak krampachtig vast!

Als je dingen vasthoud en niet goed kunt loslaten dan zul je merken dat je zorgen zult blijven houden. Dat je bezorgd bent over je toekomst. Zorgen of je wel voldoende geld zult hebben om je hypotheek te betalen, zorgen of je vrienden/ kennissen kwijt zult raken, zorgen of je je ooit geliefd zult kunnen voelen. Zorgen of je het juiste gezegd hebt, zorgen of je wel goed genoeg geholpen hebt, zorgen of je wel goed genoeg bent in je vak.

Eigenlijk kun je dus weten dat je nog iets vasthoud als je nog zorgen hebt. Als je je ergens zorgen over maakt dan kan het niet anders dan dat je nog iets vasthoud in je leven. Dat je iets nog niet helemaal kunt loslaten. Dat je nog niet helemaal in overgave leeft.

Persoonlijk vind ik het zonde als mensen aangeven regelmatig bezorgd te zijn, omdat ik heb ervaren dat het niet nodig is. Het is zo zonde van je tijd om je bezig te houden met je ‘zorgen maken’.

Zelf maakte ik me jaren geleden ook over heel veel dingen zorgen. Zorgen over wat anderen van mij vonden, zorgen over geld, zorgen over energie, zorgen over of ik wel aardig was, niet te dominant was, etc. Ik kon uren lang piekeren over gebeurtenissen die ik had meegemaakt en mezelf afvragen of dingen anders hadden geweest als ik iets anders had gezegd of gedaan.

Gelukkig ben ik van mijn bezorgdheid genezen, want op dit moment in mijn leven voel ik me juist heel ontspannen en maak ik me geen zorgen meer. Pas geleden sloop er toch een klein punt van zorg binnen in mijn hoofd. Door mijn chronische ziekte heb ik nog maar 20% energie en die 20% wil ik erg graag houden. Die wil ik absoluut niet kwijt en ik begon me daar dus zorgen over te maken. Zodra ik dat merkte heb ik het direct besproken met een collega en zij wees mij er fijntjes op dat mijn gezondheid niet van mij is. Dat ik die laatste 20% van mijn gezondheid toch stiekem aan het vasthouden ben en dan wordt het een punt van zorg. Ik mocht een nieuwe stap leren zetten naar leven in overgave en mijn totale gezondheid in Gods handen leggen.

Leven in overgave is dan niet ‘passief’! Het is niet zo dat ik nu zeg: ‘Heer, mijn gezondheid is 100% van u, ik ga in bed liggen en zie het wel’. Nee, ik doe wat ik kan binnen de kracht en energie die ik van God krijg en ik vraag God ook dagelijks om kracht en energie. Maar ik ben niet meer bang voor de toekomst. Ik ben niet bang dat ik misschien achteruit ga en straks misschien niets meer kan. Ik weet namelijk dat God mijn leven ook dan van betekenis vindt en dat hij mij ook de kracht zal geven om dat aan te kunnen. Waarom God het soms toelaat dat we ziek worden en achteruit gaan weet ik niet, maar ik vertrouw erop dat Gods wijsheid daarin groter is dan het mijne. En van Joni Eareckson Tada heb ik geleerd dat je altijd één ding kunt doen: bidden! Augustinus leerde me vervolgens dat ‘het verlangen altijd bidt’. Zolang ik verlang bid ik en al kan ik niets anders meer dan in bed liggen, ik kan altijd verlangen en bidden.

tekst gaat onder afbeelding verder…


Leef je eigen leven

4 stappen naar grip op jezelf, je keuzes en prestaties

Gratis E-boek – LEEF je eigen leven t.w.v. 12,95
+ Gratis 5-daagse videotraining ‘BalansWeek’!

Schrijf je dus snel in voor de waardevolle mails


4 stappen naar leven in overgave

Wellicht vind jij nu ook dat het écht zonde is dat jij je steeds zo’n zorgen maakt en dingen vasthoudt. En wil jij ook aan de slag gaan om meer in overgave en ontspanning te kunnen leven. Leven in overgave begint met ontdekken wie je bent, omdat je niet voor niets zo gemaakt bent en het dus belangrijk is dat jij je daaraan kunt overgeven.

  1. Ontdek wie je bent

Alleen als je weet wie jij bent kun je in overgave daaraan leven. Je kunt dan gaan doen waar jij goed in bent en vertrouwen dat de rest aangevuld zal worden. We leven in een soort 6-min cultuur: als we ergens een ‘onvoldoende’ voor halen dan gaan we dat punt aanpakken en verbeteren. We werken, zwoegen en worstelen om daar dan minstens een 6-min voor te halen, net een voldoende. Maar liefst iets meer. Terwijl het misschien zo is dat de eigenschap die jij je probeert eigen te maken helemaal niet een eigenschap is waarmee jij geschapen bent! Ga dus liever op zoek naar de eigenschappen waar je al een 8 op scoort, want die eigenschappen heb je bij je geboorte meegekregen. En maak van die kwaliteiten een 9 of een 10! Je zult merken dat je daar minder hard voor hoeft te werken en zwoegen. Je gaat ook ontdekken dat andere mensen kunnen wat jij niet kunt en dat je elkaar dus kunt aanvullen. Je hoeft het niet alleen te doen in deze wereld! We hebben elkaar gekregen om elkaar te helpen en aan te vullen.

Precies omschrijven ‘wie je bent’ is ingewikkeld en eigenlijk onmogelijk. Maar je kunt toch wel kenmerken vinden. Eigenschappen en talenten die je hebt gekregen zeggen iets over je identiteit.

Ik ben enthousiast, inspirerend, creatief, optimistisch, overtuigend, expressief, duidelijk, vastberaden, wilskrachtig, direct, scherp, besluitvaardig. Allerlei eigenschappen die goed bij mij passen en als ik die dingen doe waar dit bij gevraagd wordt dan kan ik in overgave leven en hoef ik mij geen zorgen te maken over of ik ‘goed genoeg’ ben, want ik doe dan precies datgene dat past bij wie ik ben. Het past dan bij hoe ik gemaakt ben. Maar welke richting moet je dan op? Wat past er dan precies bij deze eigenschappen? En zo komen we bij punt 2: Ontdekken wat bij je past.

  1. Ontdek wat bij je past

Datgene dat bij je past bepaald de richting van jouw leven. Wat past bij hoe jij gemaakt bent? Als je enthousiast bent, inspirerend, direct en vastberaden… welke activiteiten, werk, keuzes passen dan bij je? Je kunt overal enthousiast in zijn, maar je kunt toch niet alles doen. Het is dus belangrijk om nog dieper te kijken naar wat bij je past. De volgende stap is dus ontdekken wat jij belangrijk vind in je leven. Datgene dat jij belangrijk vind dat past bij jou en daar kun jij vervolgens jouw eigenschappen in kwijt.

Ik ben iemand die integer is en liefdevol. Ik ben iemand die van ontwikkeling houd en van diepgang. Ik vind deze ‘waarden’ heel belangrijk in het leven. Als ik ga doen wat past bij integriteit, liefde, ontwikkeling en diepgang dan kan ik mijn eigenschappen daarin kwijt en zal ik me meer ontspannen voelen.

  1. Ontdek waar je gepassioneerd over bent

Als je weet wie je bent en wat bij je past (wat je belangrijk vind) dan is het belangrijk dat je nog gaat ontdekken waar je werkelijk gepassioneerd over bent. Want er zijn meerdere activiteiten waarin je je eigenschappen en je ‘waarden’ kwijt kunt. Maar datgene waar jij nou echt blij van wordt is de juiste richting voor jouw leven! Je wordt niet voor niets blij van sommige dingen en van andere dingen helemaal niet. Wat je wel en wat je niet leuk vind is ook iets wat in je gelegd is en wat je niet zomaar hebt gekregen.

Ik ben gepassioneerd van mensen, ik ben gepassioneerd om mensen te begeleiden die vastlopen, levensvragen hebben, energietekort hebben, stress ervaren. Ik wordt daar gewoon ontzettend blij van. En daarom ben ik therapeut en coach geworden en begeleid ik mensen bij hun ontwikkeling. Ik ben een enthousiaste, inspirerende, creatieve, optimistische, overtuigende, expressieve, duidelijke, vastberaden, wilskrachtige, directe, scherpe en besluitvaardige therapeut. En ik werk integer, diepgaand, waardevol en liefdevol aan de ontwikkeling van anderen. En omdat ik precies datgene doe wat bij mij past kan ik meer ontspannen en mij overgeven. Ik doe wat bij mij past in overgave en dus met de kracht en energie die ik krijg. En of ik 1 uur werk of 40 uur, ik ben ontspannen en onbezorgd omdat ik precies dat doe waarvoor ik gemaakt ben!

Maar wat nu als mijn gezondheid achteruit gaat?
Ook dan zal ik kunnen doen wat bij mij past! Mijn enthousiasme en optimisme zullen altijd inspirerend zijn. Ik zal ook integer en liefdevol kunnen zijn in mijn gebed. Ik zal vastberaden en direct kunnen zijn in mijn verlangen en gebed, ook al wil mijn lichaam niets meer. Het gaat namelijk helemaal niet over wat ik ‘doe’!

  1. Minder ‘doen’, meer ‘zijn’

Naarmate je dichterbij je werkelijke kern komt van wie je bent en wat bij je past zul je merken dat je stiller wordt en bewuster. Je gaat bewuster leven, je wordt meer ontspannen en je komt meer in evenwicht. Je ontdekt dan ook steeds meer dat het gaat over ‘minder doen’ en ‘meer zijn’.
Het gaat erover dat je ‘bent’! Dat je bent wie je bent!

En dat ‘zijn’ is precies het ‘zijn’ dat je niet kunt omschrijven. Het is dat deel van je identiteit dat geen woorden heeft. Het is ‘gewoon wie je bent’.

Persoonlijk merk ik dat ik meer geniet als ik gewoon even ‘ben’ en niets ‘doe’. Als ik momenten heb op de dag dat ik in bed lig, uitgeblust, en naar de blauwe lucht kijk, mijn ogen sluit en wegzak in een slaap. Ik kan daar alleen van genieten als ik me daaraan overgeef. Als ik niet wil, tegenstribbel, etc., dan is het moeilijk, zwaar en verdrietig.

Leven in overgave helpt je dus te ontspannen en te genieten. Ik maak me dan nergens zorgen over en ben gewoon even in dat moment.

Leven naar wie je bent en wat bij je past

Je hebt nu ontdekt dat het belangrijk is te ontdekken wie je bent, wat je belangrijk vind en waar je gepassioneerd over bent. En als je vervolgens leert om minder te ‘doen’ en meer te ‘zijn’, dan zul je merken dat je makkelijker in overgave kunt leven. Als je niet weet wie je bent, wat belangrijk is en wat je passie is en je staat altijd in de ‘doe-modus’, dan zal het moeilijk voor je zijn om werkelijk in overgave te leven.

Maak jij je nog zorgen? Ga op ontdekkingstocht naar ‘wie je bent’, ‘wat je belangrijk vindt’, ‘waar je gepassioneerd over bent’ en hoe je ‘meer kunt zijn’.

Laat via een berichtje onderaan deze pagina eens weten of jij de richting van jouw leven hebt gevonden en of jij al meer kunt ‘zijn’. Leef jij al in overgave?

Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!

Accepteren dat je ziek bent is één van de moeilijkste processen die je aan moet gaan als je een chronische ziekte krijgt. Een chronische ziekte, zoals bijvoorbeeld ME, is een monster dat in je leven komt. Hoe kun je accepteren dat het monster, jouw ziekte, in je leven is? Het monster is groot, sterk en lelijk en het liefst wil je het helemaal niet in je leven hebben. Toch staat het monster daar en is het er. Ga je er tegen vechten? Ga je het proberen te vernietigen of ga je accepteren dat het er is? Die vraag kun je alleen beantwoorden als je weet of vechten zin heeft.

Natuurlijk, als vechten zin heeft en jij het monster kunt overwinnen dan vecht je! Een stevige griep, dan vecht je met het monster. Het monster staat aan de ene kan van een ravijn in je leven en jij aan de andere kant en samen hebben jullie een touw vast en trekken hard. Jij verslaat het monster griep door hard te trekken en het monster in het ravijn te laten storten. Je vecht door naar de dokter te gaan en te onderzoeken wat je hebt, antibiotica te nemen, in bed te gaan liggen en te gaan slapen en gezonde vitamines te eten. Als je een diagnose hebt waarvan je weet dat je, door actie te ondernemen, kunt genezen…, dan vecht je!

Natuurlijk gaan we eerst het gevecht aan…

Bij een chronische ziekte is dat anders! Je hebt een ziekte die chronisch is en dus blijft! Het monster gaat niet weg. Het is te sterk voor je. Het monster trekt zelf zo hard aan het touw dat je zelf bijna in het ravijn stort en te pletter valt. Zeker bij een ziekte als ME is dit een mooie metafoor. De ziekte begint vaak na een infectie waarvan je maar niet lijkt te herstellen. Door niet naar het monster te luisteren, maar door te gaan met je ‘normale activiteiten’ en te blijven vechten door dokter na dokter af te zoeken naar een behandeling kun je zomaar ineens het ravijn in klappen en huisgebonden of zelfs bedlegerig raken!

Toch is het wel een logische reactie. Als het monster hard trekt om ons het ravijn in te laten vallen, dan trekken wij hard terug. En wij willen dat het monster het ravijn in valt. We willen het monster vernietigen. Om dat voor elkaar te krijgen lopen we wanhopig alle dokters af, lezen alle onderzoeken over de ziekte, zoeken nieuwe medicijnen en proberen we allerhande oefeningen en behandelingen EN/ OF we vechten tegen het monster door ‘gewoon’ door te gaan met onze dagelijkse activiteiten. Het is een heel gevecht om op te staan, voor jezelf te zorgen en te gaan werken, maar je doet het wel. Het is het gevecht dat je levert tegen jouw ziekte, jouw monster.

Het monster trekt echter zo hard terug dat je ondertussen zelf bijna aan de rand van de afgrond staat. En je gevecht slaat om van een wanhopig zoeken naar een manier om van het monster af te komen, naar een wanhopig zoeken naar lijfbehoud. Hoe ga je ervoor zorgen dat je niet in de put raakt, dat je niet overweldigd raakt door je ziekte? Hoe blijf je staande? Hoe blijf je positief? Je zoekt het in meditatie, yoga, spiritualiteit en ontspanningsoefeningen. En met de moed der wanhoop houd je je net staande aan de rand van die afgrond.

Vechten werkt niet meer…

Juist bij een ziekte als ME is het vechten tegen de ziekte een extra reden om juist dichter bij het ravijn terecht te komen. ME is immers een ziekte dat je energiehuishouding ernstig aantast. Er is te weinig energie voor het gevecht en het lukt het monster dus om je dichter naar het ravijn te trekken. De enige manier om niet bij het ravijn terecht te komen is te stoppen met vechten tegen het monster. En hoe kun je stoppen met vechten? Wellicht raad je het al: Het touw loslaten!

Stoppen met vechten TEGEN je ziekte, TEGEN je monster.
Maar accepteren wat er is! Accepteren dat het monster aanwezig is in je leven.

Accepteren betekent niets anders dan: ‘iets voor waar aannemen’.

En jouw ziekte kun je niet meer ontkennen, je kunt niet zeggen dat je ‘niet ziek bent’, je bent het nu eenmaal en je zult het dus wel voor waar moeten aannemen!

Een misverstand is dat accepteren achteroverleunen is en niets doen. Accepteren is zeker NIET niets-doen!
Accepteren is enkel het proces van zeggen: Ja, ik ben chronisch ziek! En chronisch betekent langdurig, misschien zelfs wel mijn hele leven. Ja, dat is de waarheid!

Accepteren betekent dat je ‘aanneemt wat je gegeven wordt’. Je krijgt een ziekte in de schoot geworpen en wijs je het af dan start het gevecht om de ziekte ‘weg te krijgen’. Als je het ‘aanneemt’ dan neem je de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen, om voor jezelf en je ziek-zijn te zorgen. Je neemt ook de pijn en het verdriet aan dat er bij hoort, want dat hoort er nu eenmaal  helemaal bij! De verantwoordelijkheid nemen betekent dat je ‘actief moet zijn’!

De vervolgstap van acceptatie is dus dat je leert omgaan met je ziek-zijn, omdat jij de verantwoordelijkheid ervoor neemt!

Accepteren is de basis voor het leren omgaan met je ziek-zijn.

Pas als je dat kunt, je ziek-zijn echt kunt accepteren, pas dan kun je de volgende stap zetten! Ga daarin dus niet te snel en als je er nog niet aan toe bent om je ziek-zijn te accepteren neem daar dan eerst de tijd voor en ga ermee aan de slag. Begin met te onderzoeken hoe jij het touw kunt loslaten en kunt stoppen met vechten. Kijk daarna hoe jij ‘voor waar kunt aannemen’ dat het monster dus in jouw leven aanwezig is. Hij gaat toch niet weg! Of je nu vecht of niet vecht: het monster blijft! Dan kun je maar beter niet vechten TEGEN je monster, zodat er wat energie overblijft om die paar dingen te doen waar jouw monster toestemming voor geeft. Want als je blijft vechten raak je zo uitgeput dat je het ravijn in zult vallen en dan ben je echt ‘nog verder van huis’.

Het betekent wel dat het monster nog invloed heeft op je, want het monster bepaald wat je kunt doen en wat je niet kunt doen. Je ziekte bepaald je grenzen en of je een activiteit aan kunt. Het kost je alleen geen energie meer voor iets dat je toch niet gaat redden.

Acceptatie is de basis

Acceptatie is stap één. Een goede ‘therapie-vorm’ om met acceptatie aan de slag te gaan is de Acceptatie and Commitment Therapy (ACT). Het wordt ook wel de 3e generatie cognitieve gedragstherapie genoemd. Cognitieve gedragstherapie (CGT) heeft een bittere smaak bij veel ME patiënten gekregen. Dat is niet helemaal terecht als je kijkt naar cognitieve gedragstherapie in het algemeen waar je leert om negatieve gedachten om te zetten in positieve gedachten (kort gezegd). En dat is op zich helemaal niet zo verkeerd. Als je ziek bent dan is het logisch dat je veel negatieve gedachten daarover krijgt het het nodig hebt om daarmee aan de slag te gaan. Enige psychologische begeleiding is belangrijk als je chronisch ziek bent.

Het probleem met CGT is dat er psychologen zijn geweest die de CGT hebben gebruikt voor een speciaal behandel programma voor CVS/ME waarbij ze zeiden dat de negatieve gedachten de ziekte in stand hielden en dat als men maar positief zou denken de patiënten zouden kunnen genezen. Je mag in de CGT voor me/cvs dus niet praten over je klachten en er ook niet aan denken. Je moet vooral denken dat je alles gewoon weer kunt en je geen beperkingen hebt. Niet genezen werd daardoor door sommige psychologen al snel bestempeld als: niet positief WILLEN denken en dus ‘je eigen schuld’. Er werd onderzoek gedaan naar de speciale CGT methode in combinatie met Graded Exercise Therapie (GET) waarbij de patiënt naast positief te denken ook langzaam de conditie weer ging opbouwen in kleine stapjes. De uitkomsten leken steeds heel positief, maar ondertussen hebben andere onderzoekers aangetoond dat er verkeerde criteria zijn gebruikt om de patiënten in het onderzoek te diagnosticeren met me/cvs (ze zouden ook burnout geweest kunnen zijn of chronische vermoeidheid na kanker gehad kunnen hebben en dus waarschijnlijk hadden ze niet persé allemaal ME), er is geknoeid met de uitslag criteria en met de uitkomsten. Na correctie van dat knoeiwerk was het percentage dat verbeterde door de CGT + GET niet meer significant en voor die groep die verbeterde blijft dan nog altijd de vraag overeind of ze werkelijk ME hadden, naast het feit dat in controle groepen evenveel verbetering zichtbaar was. 

Ondanks dat een CGT behandeling (niet de versie voor me/cvs, maar de originele behandeling en zonder GET) een goede hulp kan zijn blijft bij CGT vaak het probleem overeind staan dat je wel ‘positief kunt denken’, maar daarmee ‘voel je het nog niet’. Ik kan denken: ‘Ik ben ok, ook als ik ziek ben’ of: ‘Ik ben waardevol, ook als ik ziek ben’. Maar dat wil nog niet zeggen dat ik mezelf ook waardevol VOEL. Daarom ben ik blij met de 3e generatie cognitieve gedragstherapie: ACT. Die werkt namelijk veel meer naar het samenbrengen van je hoofd en je hart.

De ACT begint met acceptatie: Stoppen met vechten TEGEN je monster en ‘voor waar aannemen’ dat het monster er is.

Het monster kan je niet meer het ravijn in trekken, want je hebt het touw losgelaten. En nu beweeg je je rustig en ontspannen van de rand van de afgrond af naar een veilige plek voor jezelf waar je goed voor jezelf kunt zorgen.

Rustig en ontspannen bij het ravijn weg gaan naar een veilige plek waar je goed voor jezelf kunt zorgen.

Als je ‘voor waar aanneemt’ en ‘volledig aanneemt en verantwoordelijkheid ervoor neemt’ en dus accepteert dat je ziek bent en dat het chronisch is dan betekent dit dus absoluut niet dat je ‘niets-doet’. Het betekent niet dat je niet meer naar een dokter mag gaan. Het betekent alleen dat je niet meer wanhopig zoekt om te vechten tegen je ziekte, maar dat je het doet om in alle ontspanning voor jezelf te zorgen. Het betekent ook niet dat je niet meer uit bed moet komen (als je dat nog kunt), voor jezelf moet zorgen of activiteiten (die je nog kunt) moet ondernemen. Alleen wat je doet doe je niet meer om ‘te ontkennen dat je ziek bent’ of om te ‘bewijzen dat je niet ziek bent’, maar je doet het in een evenwicht dat past bij de ziekte die je hebt. Je doet het dus minder dan toen je nog aan het touwtrekken was met je monster, want het monster belet je om veel activiteiten te ondernemen. Af en toe kies je ervoor je monster even te negeren en de gevolgen ervan te dragen, maar in het algemeen doe je alleen datgene waarvoor jouw monster toestemming geeft.

En onthoud: Je stopt NU met vechten. Je monster is NU in je leven. Acceptatie gaat over het ‘NU’. Je doet NU wat jouw monster zegt dat je aankunt en je doet NU NIET wat het monster zegt dat je nu niet kunt.

De baby olifant en acceptatie

Dat doet me denken aan het voorbeeld van baby olifantjes in gevangenschap die tam gemaakt worden. Ik geloof dat ze het ergens op de wereld nog steeds in de praktijk brengen voor de toeristen die graag een ‘tamme olifant’ willen ontmoeten. Het is een vreselijk voorbeeld en het laat de wreedheid van mensen zien. Maar het schetst wel hoe acceptatie kan werken.

Een baby olifant in gevangenschap wordt aan de poten vastgebonden met snijdende kettingen waar hij als baby olifant nog niet sterk genoeg voor is om ze te breken. De baby olifant probeert te ontsnappen en heeft daarbij ontzettend veel doorzettingsvermogen. De baby olifant trekt aan de kettingen in de hoop ze te breken, maar dat lukt niet. Een olifant heeft echter een gigantische wilskracht. De baby olifant gaat dus door, ondanks dat het bloedende striemen in zijn poten krijgt en de pijn van het trekken aan de kettingen groter en zelfs ondraaglijk wordt. Pas wanneer de baby olifant echt niet meer kan, hij uitgeput is, zijn poten finaal stuk zijn en de pijn echt ondraaglijk is, stopt hij.

Als ME patiënt herken ik er wel iets in. Want ook ik had in het begin de neiging niet te accepteren dat ik ziek ben, keihard te vechten en op doorzettingsvermogen (waar ik ook een hele hoop van heb) door te gaan. Pas als ik écht niet meer kon stopte ik, maar ondertussen lag ik wel onderin het ravijn!

De mens kan deze olifanten zodra ze volwassen zijn los laten lopen, ze zullen niet weglopen. Een volwassen olifant breekt met gemak de kettingen die hij als baby olifant om kreeg, maar de verzorgers hoeven die kettingen helemaal niet meer om te doen. Met de herinnering aan de vreselijke pijn en strijd als baby olifant zal de olifant nooit meer proberen te ontsnappen! De ervaring uit zijn vroege jaren weerhoud de olifant ervan de vrijheid te zoeken.

Had de olifant als baby rustig stil gestaan en niet proberen te ontsnappen dan had de baby olifant geen pijn geleden. Had de baby olifant geaccepteerd dat hij vastgebonden zat en niet weg kon dan had hij zonder pijn gegroeid en gegroeid. En als volwassen olifant had hij dan zijn kettingen kunnen breken en kunnen ontsnappen aan de wrede mens.

Wees dus niet als die baby olifant! Probeer niet als je net ziek bent geworden te ontsnappen! Wacht, groei in je kennis over je mogelijkheden en grenzen, vul eventuele tekorten aan en neem je rust. Ontspan! Tegen de tijd dat je een volwassen olifant bent en je de kracht hebt om de kettingen te breken, ga pas dan het gevecht aan! En vecht dan niet TEGEN de kettingen, maar vecht VOOR je vrijheid! Breek dan de kettingen open en kies voor de vrijheid!

Accepteer de gevangenschap in je ziekte, VOOR NU!
En ontspan…

Want na acceptatie, het ‘voor waar aannemen en helemaal ontvangen dat je  NU ziek bent’ en het stoppen met vechten er TEGEN komt het moment dat je gaat kijken waar je dan wel VOOR wil KIEZEN.

STOP dus met VECHTEN TEGEN en START met KIEZEN VOOR…

Commitment als vervolg

In de ACT ga je na acceptatie, als je eraan toe bent, kijken wat zo belangrijk voor jou is dat jij je er aan zou willen committeren. Je gaat dan alleen nog die dingen doen met je spaarzame energie die écht belangrijk voor je zijn. Je gaat kiezen voor wat voor jou belangrijk is!

Dit kun je echt pas doen nadat je hebt geaccepteerd dat je ziek bent en een monster hebt dat vertelt wat je wel/ niet kunt. Je kunt pas KIEZEN VOOR als je bent gestopt met VECHTEN TEGEN. Zolang je stiekem nog vecht dan kan het lijken dat je ergens voor kiest, maar in feite ben je dan alsnog aan het vechten in plaats van aan het kiezen.

Als je gezond bent kun je misschien een commitment aangaan met 10 dingen, maar het monster van jouw ziekte geeft wellicht aan dat jij maar een commitment met 5, met 3 of zelfs maar met 1 aan kunt gaan. Het is dus belangrijk om te kijken naar wat je kunt, waar geeft jouw monster toestemming voor, en naar wat je wil en belangrijk vind.

Wat vind jij écht belangrijk en heb jij nog wel ruimte voor om te kunnen doen? Ook al kun je het misschien maar heel af en toe een keertje en moet je daar dan écht een tijdje van bijkomen en herstellen… Waar wil jij voor kiezen?

Stel jezelf dus een paar vragen:

  1. Accepteer jij dat je ziek bent? Neem jij er verantwoordelijkheid voor, ontvang je het en neem je het ‘voor waar aan’?
  2. Ben je écht gestopt met vechten tegen?
  3. Waar geeft jouw ziekte, jouw monster, jou nog ruimte voor? Wat kun je nog?
  4. Wat vind jij écht belangrijk in je leven?
  5. Wat kun je evt. opgeven, hulp bij vragen of op een andere manier doen zodat je voldoende energie hebt om die dingen die je écht belangrijk vind te kunnen doen?
  6. Wat zou jij vervolgens dan nog kunnen doen van die belangrijke dingen binnen de energie die je nu nog hebt?
  7. Wat zou jij graag doen en vind je écht super belangrijk in je leven, maar heb je eigenlijk geen energie meer voor? Zou je dat wel zo goed kunnen inplannen zodat je het heel heel af en toe zou kunnen doen om toch af en toe te kunnen genieten?

Tijdens mijn middagdutje wil ik nog wel eens een radioprogramma of tv-praatprogramma opzetten. Daar luister ik dan met mijn ogen dicht naar, terwijl ik langzaam wegzak. Eén van deze middagdutjes hoorde ik het verhaal van een roeier met vele wereldrecords op zijn naam. Hij roeit hele oceanen over en vertelt zijn verhaal. Op één van zijn tochten had hij 30 dagen lang geroeid, maar er was een heftige tegenstroom en hij was 100 mijl terug geworpen op zijn route. Dertig dagen hard gewerkt en hij was geen steek vooruit gekomen. Hij was zelfs achteruit gegaan! Toch  gaf hij niet op! En dat is best bijzonder!

Wij hebben soms ook een bijzonder doel voor ogen en werken er hard aan om dat te behalen. Maar het lijkt soms wel of alles ons tegenzit. Mensen met wie we samen werken haken af, producten die we bestellen worden niet of niet op tijd geleverd, we maken zelf verkeerde keuzes, we vinden de deelnemers maar niet die willen komen, mensen worden boos op ons, etc. Er zijn zoveel factoren te bedenken die het ons moeilijk maken om ons doel te halen! Het lijkt totaal zinloos om door te gaan met al die tegenslagen.

Als we ervaren dat ons harde werken totaal zinloos is dan kan het gebeuren dat we opgeven. Dat we het niet meer zien zitten. Een depressie kan zelfs op de loer liggen, omdat je het gevoel hebt dat niet alleen dat ene doel in je leven zinloos is, maar het hele leven zinloos is. Welk nut heeft het om nog hard te werken, sterk te zijn en door te zetten? Zijn we misschien op de verkeerde weg? Hebben we het verkeerde doel voor ogen misschien? Je kunt een heleboel zaken in twijfel gaan trekken voor jezelf. Je bent er eigenlijk helemaal niet zo zeker van! Het leek, voor je begon, duidelijk dat dit was wat jij wilde gaan ondernemen, uitvoeren en/ of doen. Je wist zeker dat dit jouw weg was of het doel dat jij moest gaan behalen. Het was helder en je voelde het tot diep in je hart. Maar nu… misschien had je het verkeerd begrepen. Was dit helemaal niet wat je moest doen! Misschien heb je het per ongeluk in ‘the heat of the moment’ bedacht zonder er echt goed over na te denken. Twijfel, twijfel, twijfel. Opgeven lijkt ineens steeds meer de beste optie te worden!

Maar wacht even… voor je opgeeft!

De roeier gaf niet op!

Hij besefte dat als hij niet door had geroeid al die dagen, hij niet 100 mijl teruggeworpen zou zijn geweest, maar wel 500 mijl of meer! Als hij had opgegeven, omdat het zinloos was met al die tegenstroom in het water dan had hij nog verder van zijn doel af geweest!

Hard werken loont! Al merk je het niet altijd direct.

Al dat harde werken, de tegenslagen in ons leven, de moeilijkheden, de verkeerde keuzes, etc.. Ze brengen ons verder van ons doel af, maar als we ondanks dat doorzetten en door blijven gaan zijn we aan het einde van de tegenslagen niet zo ver van ons doel af dan wanneer we passief in bed waren blijven liggen.

En we ontdekken dat de tegenslagen zelfs leerzaam zijn geweest! We hebben iets ontdekt over onszelf, we kunnen omgaan met tegenslagen en we hebben de kracht om door te zetten! Je hebt een krachtige basis waarop je altijd verder kunt bouwen!

En na de tegenstroom, al duurt het nog zo lang, komt altijd weer een stroom mee die je dichter bij je doel gaat brengen! Daar kun je wel op vertrouwen!


Leef je eigen leven

4 stappen naar grip op jezelf, je keuzes en prestaties

Gratis E-boek – LEEF je eigen leven t.w.v. 12,95
+ Gratis 5-daagse videotraining ‘BalansWeek’!

Schrijf je dus snel in voor de waardevolle mails


Los jij het alleen op?

Waar heb jij op dit moment de stroom tegen in je leven? Heb je tegenslagen? Pijn, verdriet en/ of moeilijkheden in je leven? Dingen die je afhouden van je gelukkig voelen, dingen die je afhouden van een bepaalde mate van balans in je leven? Ben je eenzaam? Of ben je moe, uitgeput en kun je niet meer?

Op zulke momenten is doorzettingsvermogen moeilijk! Als je niet vooruit komt en zelfs voor je gevoel steeds dieper weg zakt in je problemen, tegenslagen en teleurstelling, hoe kun je dan doorgaan! Je kunt soms niet meer!

Je hoeft het niet alleen te doen! De roeier had een team om zich heen van coaches. Voor hij aan zijn tocht begon had hij zich mentaal en fysiek goed voorbereid. Ook al waren zijn coach en team niet altijd in de buurt en was hij alleen op de oceaan, hij had zich niet alleen voorbereid en hij had zich met hulp van anderen voorbereid op moeilijke situaties. Hij wist wat hij moest doen en hoe hij het kon doen. Hij moest het wel zelf doen, maar hij hoefde het niet alleen te doen!

Verzamel een team om je heen! Zoek een coach die jou helpt bij het trainen! Bereid je goed voor op je tocht in het leven. Zorg dat iemand je moed in spreekt als het moeilijk is en samen met jou kijkt hoe je het vol kunt houden op de oceaan met tegenstromingen. Zoek een team dat je helpt door de tegenstromen heen door te roeien.

En als je even in een ‘goede periode’ zit met goede stromingen, oefen dan vast voor de tegenslagen! Want die horen bij het leven en kun je dus verwachten. Het leven is gewoon niet alleen maar rozengeur en maneschijn! Bereid je voor op die momenten, zorg dat je mentaal stevig staat en dat je jouw hulp team om je heen hebt verzameld.

Heb jij op dit moment tegenslagen en tegenstromingen in je leven? Heb jij een goed team om je heen en een coach die je helpt? Deel er gerust iets over in de reacties hieronder! 

Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!

 

Augustinus vertelt in een brief aan een ‘vriend’ een parabel over het bereiken van het gelukkige leven. Ik vind de vergelijking tussen de zeevaarders, de oceaan, de haven en het land van het gelukkige leven heel treffend.

Haven van de filosofie

Slechts weinig mensen, zegt Augustinus in zijn verhaal, komen vanzelf aan in de haven van de filosofie om voet op het vaste land van het gelukkige leven te zetten. Augustinus heeft hier het uitgangspunt dat de filosofie de toegang is tot het gelukkige leven. En, zegt hij, maar weinig mensen komen vanzelf, zomaar aan in die haven. Hij zegt er zelfs bij dat dit meestal dan gebeurt door een storm in hun leven, waardoor ze toevallig de haven binnen drijven.

De enige toegang?
Of de filosofie de toegang is tot het gelukkige leven vind ik een interessante gedachte. Filosofie betekent letterlijk: liefde voor wijsheid. En ja, wijsheid kan je zeker gelukkig maken. Je ziet vaak dat mensen die ‘ouder’ en ‘wijzer’ worden meer ontspannen in het leven staan. Prestatiedrang verdwijnt als de wijsheid verschijnt.

Ik vraag me wel oprecht af of filosofie, liefde voor wijsheid, de enige toegang is tot het land van het gelukkige leven. Of zijn er meer havens op dit eiland? Misschien ligt naast de haven van de filosofie nog wel een andere haven waarmee je het land binnen kunt komen.

Weinig mensen bereiken de haven van filosofie
Dat slechts weinig mensen bewust de haven van de filosofie (haven van liefde voor wijsheid) bereiken dat geloof ik dan weer wel. We zoeken allemaal naar wijsheid, maar weinigen bereiken de liefde voor de échte wijsheid daadwerkelijk. Filosofie heeft niet een heel grote plek meer in onze samenleving. We zijn niet meer zo bezig met het ‘samenkomen om te discussiëren, filosoferen en wijsheid en kennis vergaren. En de ervaring leert ook wel dat als we wel heel bewust zoeken naar de wijsheid het lastig is deze wijsheid écht te vinden. Hoe goed we ook zoeken naar de haven van de filosofie, we vinden hem niet. Slechts enkelen komen dus ‘bewust‘ aan in de haven van de filosofie.

Anderen komen ‘toevallig’ en dus ‘onbewust’ aan in de haven van de filosofie. Door een storm in hun leven worden ze, op de stroming, naar de haven gedreven. En ik ken ook de ervaring dat een moeilijke gebeurtenis in je leven, een storm dus, je ‘toevallig’ naar een bepaalde plek kan brengen. Vooraf denk je misschien een plek waar je niet wil zijn, maar achteraf kan dat soms juist een hele goede plek blijken te zijn.

Zeevaarders

Augustinus onderscheid 3 zeevaarders die op de oceaan van het leven varen.

  1. De zeevaarder die de jaren van verstandelijk inzicht heeft bereikt en zo zelf naar de haven van de filosofie en het land van het gelukkige leven kan sturen en varen. Deze zeevaarders richten vaak een teken op om anderen de juiste weg te wijzen (bijvoorbeeld door een boek te schrijven)
  2. De zeevaarder die, verleid door de bedrieglijke zee, wegvaren en nog helemaal niet zoeken naar de haven of het land van het gelukkige leven. Toch worden zij, tegen hun wil, door een storm in hun leven richting de haven gedreven en vinden daar dan toch hun geluk. De meesten waren nog niet al te ver weg gedreven, maar sommigen hadden heftige stormen nodig om de reeds grote afstand naar de haven te overbruggen.
  3. de zeevaarder die terug wil naar de haven, maar nog niet voldoende inzicht heeft bereikt. Ze volgen allerlei dwaalsporen (goeroe’s) en worden uiteindelijk ook door een ramp naar de haven gedreven.

De eerste groep zeevaarders wil terug en komt ook op eigen kracht terug. De tweede groep wil niet, maar komt ‘per toeval’ wel aan in de haven. De derde groep wil wel terug, maar kan niet op eigen kracht in de haven komen. Ook zij komen met een storm ‘per toeval’ aan land.

Het valt je toe!
De grootste groep mensen bereiken de haven en het gelukkige leven dus ‘per toeval’. Ofwel: het valt hen toe.
Datgene waar wij een gelukkig leven van zullen leiden valt ons toe.

Zeker bij de derde groep zeevaarders zie je dat wat je najaagt zich kan gedragen als wild. Wat je graag wilt te pakken krijgen vlucht voor je weg en je bereikt het niet.

Bij de jacht is het van belang om heel stil te zitten, tot rust te komen. Als je uit de ‘jaag’ modus gaat valt hetgeen je wil je toe. In zo’n periode van rust en bezinning kom je er overigens ook achter of wat je dacht te willen ook echt is wat je wil. Wellicht kom je erachter dat  het toch niet zo belangrijk voor je is als je dacht!

Ik wens je een mooi moment van overpeinzing toe!
Wat zegt deze tekst van Augustinus jou? Wat haal jij uit het verhaal van de haven van de filosofie, het land van het gelukkige leven en de zeevaarders op de oceaan?

Deel jouw gedachten hieronder! ik ben ontzettend nieuwsgierig naar wat jij uit deze parabel haalt. Wat jouw overpeinzingen en mijmeringen zijn. Ik zou het heel graag lezen!

De ene dag heb je alles in de hand, de andere dag lijkt het leven je te ontglippen en ben je de controle kwijt over de situatie. Je agenda stroomt over, verwachtingen en taken liggen op je te wachten en iedereen heeft iets van je nodig. Iedereen verliest wel eens de grip en de controle over een situatie in zijn of haar leven. En dat terwijl we allemaal op zoek zijn naar die balans in ons leven.

Het is zo frustrerend als je de controle over dingen in je leven verliest. Als je het gevoel hebt dat de dingen uit je handen glippen en je geen grip meer hebt. Voor sommigen gebeurt dit af en toe, maar voor sommigen is het zelfs zo dat ze ondertussen de controle over het hele dagelijkse leven kwijt zijn.

Je wil graag een evenwichtig leven dat in balans is, maar het lijkt je steeds te ontglippen. Steeds komen er dingen op je pad die je weer uit balans brengen. Een telefoontje dat langer duurt dan je wil, een vriendin die even binnen komt vallen voor een kopje thee, de rij bij de supermarkt die veel langer is dan gedacht waardoor je hele planning uitloopt.

Als je de controle over je leven verloren lijkt te hebben, als je de grip verliest dan voelt het een beetje alsof het leven je overkomt. Je loopt constant achter de feiten aan en verliest de grip.

Als je dit af en toe hebt dan is er niet zoveel aan de hand, het maakt het leven wel interessant en avontuurlijk. Maar als dit heel vaak gebeurt of zelfs dagelijks dan wordt het mentaal steeds zwaarder om je weer bij elkaar te rapen en verder te gaan. In het begin lijkt het misschien alsof je dit heel goed aankunt en sta je verbaasd over je flexibiliteit en je talent om in chaos te presteren. Maar hoe langer het duurt hoe lastiger het zal worden. Je wordt mentaal moe en je verliest de mentale energie om de regie weer terug te pakken.

Je kunt zelfs in een depressie en zelfs in een burn-out raken als je steeds maar bezig bent met brandjes blussen in je leven en achter de feiten aanlopen.

Hoe langer dat duurt hoe langer je ook aan je herstel zult moeten werken. Het wordt steeds moeilijker om de grip terug te krijgen en je leven weer in balans te brengen.

4 tactieken

Er zijn 4 tactieken waarmee jij de controle over je leven terug krijgt en ook de controle over je leven kunt vasthouden. Het vraagt wel inspanning en dagelijkse bewustwording, maar uiteindelijk kun je er mentaal energiek bij blijven! Het sleutelwoord is Persoonlijk Leiderschap door Hart, Aandacht, Regie en Toewijding.

  1. Hart – luister naar je Hart
    Wie ben jij diep in je hart, waar verlang jij diep in je hart naar? Wat is je passie? Waarvoor ben jij op deze wereld gezet? Als je dat weet heb je stap 1 op weg naar Persoonlijk Leiderschap gezet.
  2. Aandacht – heb Aandacht voor jezelf
    Aandacht voor wat er in jou leeft en in de mensen in je omgeving. Aandacht voor positieve gebeurtenissen en positieve kenmerken van jezelf. Maar ook aandacht voor moeilijke gebeurtenissen en je schaduwkanten.
  3. Regie – neem de Regie over je leven
    Prioriteiten stellen en keuzes maken. Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven en de regie nemen. Dingen loslaten die niet bij je prioriteiten horen helpt je om je leven in evenwicht te brengen en de grip weer terug te krijgen.
  4. Toewijding – ga met Toewijding je levensweg
    Zorg dat je toegewijd bent aan je zelf en aan jouw passies. Dat de keuzes die je maakt passen bij wie jij bent en waarvoor jij op aarde bent. Doorzetten als het even moeilijk wordt en niet te snel opgeven. Zo kun je veerkracht ontwikkelen.

Door dicht bij jezelf te blijven, aandacht te hebben voor wat er in het nu is, prioriteiten te stellen en keuzes te maken en veerkracht te ontwikkelen kun je de grip op je leven terug krijgen.

Elzemarij ‘t Hart

Coach, Therapeut & Trainer
Oprichter Instituut voor Persoonlijke Coaching


Kan ik je misschien verder helpen?

#1 GRATIS e-boek (en mini-training cadeau)

Download mijn gratis e-boek met tips en informatie over hoe jij grip kunt krijgen op je leven, je keuzes en je prestaties. Je krijgt er zelfs een gratis 5-daagse mini-training bij cadeau: De Balansweek!

#2: GRATIS kennismakingsgesprek

Krijg jouw (leer)vraag helder en ontdek jouw thema. Na dit gesprek heb je al direct helder welke eerstvolgende stappen jij kunt nemen, ook als ik geen passend aanbod voor jou heb. Ik doe je, alleen als dit bij jouw situatie en vraag past, een aanbod voor één van mijn diensten.

#3 Minitraject: Rust in je leven

3 weken lang, elke werkdag, een mail met tips, opdrachten en vragen die je helpen om je leven waardevol te maken wat er ook gebeurt! Ontdek hoe jij rust kunt vinden tijdens dit minitraject!