Hoe lees je de getallen en cijfers van een inspanningstest

De cijfers na een inspanningsonderzoek zijn ingewikkeld en onleesbaar. Ik zal ze in dit artikel zoveel mogelijk proberen toe te lichten, voor zover ik weet wat ze betekenen. Ik ben geen arts en heb alles zelf uitgezocht in boeken, internet, artikelen en gesprekken met artsen. Het is dus een weergave van hoe ik het begrijp en interpreteer met de medische kennis die ik door mijn verleden, opleidingen en cursussen heb.

Ik heb niet alle bronvermeldingen helder omschreven dus ik kan ook niet goed aangeven van wie ik het gehoord heb of waar ik het gelezen heb, maar onderaan staan wel een aantal artsen waar ik bronnen van heb gebruikt. Vraag dus altijd je arts om een goede uitleg van de test. Maar dit artikel kan je in ieder geval wellicht vast een start geven om de getallen te begrijpen en je wellicht helpen de juiste vragen aan je arts te stellen. Ik ben niet verantwoordelijk voor enige schade (welke schade dan ook) aan je gezondheid of anderszins die het gevolg kunnen zijn van het gebruik van deze informatie.

Eerst wil ik een paar belangrijke getallen uitleggen en je laten zien wat je daarmee kunt. Als je alleen geïnteresseerd bent in het praktische gebruik van de inspanningstest heb je daar genoeg aan. Als je alles tot in meer detail wil begrijpen leg ik daarna de uitslagen per meting / getal uit.

Belangrijk te weten:

  • AT = Anaerobe drempel – VT = ventilatoire drempel. (Beide benamingen zijn voor de drempel waarboven je gaat verzuren. De ene wordt gemeten adhv de verzuring en de andere adhv je cel-ademhaling)
  • VO2max = hoeveelheid zuurstof die je mitochondriën (je energie fabrieken) maximaal kunnen opnemen uit het bloed.
  • MET = Hoe zwaar activiteiten zijn en hoeveel zuurstof je ervoor nodig hebt wordt uitgedrukt in MET.
  • W = Wattage – hoeveel watt fiets je, ofwel hoeveel energie ‘wek je op’ met fietsen (als de fiets bijvoorbeeld elektriciteit zou kunnen maken door jouw trappen).
  • VE = het ‘ademminuutvolume’ – hoeveel lucht adem je in 1 minuut in
  • V02 = zuurstofopname in het lichaam (hoeveel zuurstof wordt er uit je bloed opgenomen in je lichaam). Dit kan aangegeven worden in l/min (liter per minuut) of ml/min of ml/min/kg (milliliter per minuut per kilo lichaamsgewicht – deel het aantal milliliter per minuut door je gewicht).
  • VCO2 = hoeveel CO2 adem je uit
  • RER = hoeveel procent van je inspanning gebruik je vet, hoeveel procent gebruik je koolhydraten en hoeveel procent gebruik je eiwitten?

Belangrijkste getallen en berekeningen:

Doe dit onderdeel gewoon stap voor stap! Pak jouw uitslagen van je test er bij en doe eerst punt 1, werk dat punt af en ga dan naar punt 2. Zo maak je het voor jezelf overzichtelijk en behapbaar!

  1. Kijk naar het getal achter VO2 bij AT of VT (noteer het desnoods even). Als er meerdere VO2 onder het kopje AT/VT staan kies dan voor het getal waar achter staat: ml/min/kg (of ml/kg/min).
  2. Dit is de hoeveelheid zuurstof die jouw fabrieken (mitochondriën) uit het bloed opnemen op het moment dat je gaat verzuren en pijn krijgt. Activiteiten die deze hoeveelheid zuurstof vragen kun je dus beter niet doen of in ieder geval niet langdurig. Dit is je ‘piekbelasting’.
  3. elke 3,5 ml/min/kg zuurstof is 1 MET (een score die men bedacht heeft om activiteiten mee in te delen naar ‘zwaarte’). Deel het getal dat je hebt gevonden dus door 3,5 (noteer dat ook even). De uitkomst is het aantal MET dat jij maximaal aankunt in piekbelasting (zeer kortdurend dus!).
  4. Kijk in de tabel (zie bijlage) welke activiteiten je dus maximaal zeer kort kunt volhouden.

Voorbeeld:(Dit is een voorbeeld van een patiënt die matig tot ernstig CVS/ME heeft! Jouw uitslagen kunnen dus zeker hoger liggen!) Je neemt 7ml/min/kg zuurstof op uit je bloed op het moment dat je gaat verzuren. 7/3,5=2. Je gaat dus verzuren bij activiteiten die 2 MET kosten en die moet je dus vermijden of zeer kort doen (het cvs/me medisch centrum Amsterdam rekent deze MET score al voor je uit in de brief, dr. Visser weet ik niet maar ik ga er stiekem wel van uit, maar anders kun je het nu dus zelf ook uitrekenen).

  1. Je aerobe drempel (het punt waarna je zuurstof nodig hebt om energie te maken) is op 75% van je AT/VT. In het begin nemen de fabrieken nog niet zoveel zuurstof op uit het bloed, dus dat gaat nog goed. Maar vanaf ongeveer 85% van je AT/VT ga je echt meer energie produceren in je fabrieken en hebben je fabrieken steeds meer zuurstof nodig.
  2. Bereken wat 75% is van je MET score bij AT/VT (75% van het getal dat je bij punt 3 hebt berekend), dit is je duurzame belastbaarheid! Dit kun je dus wat langer volhouden!
  3. Kijk naar het getal achter HR bij het kopje AT/VT (noteer dat desnoods ook even).
  4. Bereken wat 85% van je hartslag AT/VT is, dit is je hartslag drempel! Probeer bij activiteiten hieronder te blijven of in ieder geval max. 30 seconden tot 2 minuten boven deze drempel te zijn.

Voorbeeld: Je hebt 2 MET als piek belasting (zie vorige voorbeeld). 75% daarvan is 1,5 MET. Je duurzame belastbaarheid is maximaal 1,5 MET (cvs/me medisch centrum Amsterdam rekent dit al voor je uit in de brief, wellicht doet dr. Visser dit ook). Daarnaast is jouw hartslag bij AT/VT 119. 85% van 119 is 101. Je hartslag grens, waar je onder zou moeten blijven, is dus 101. Het is niet erg er ‘even’ boven te komen, maar als je er boven komt moet je toch zo snel mogelijk gaan zitten/ liggen om schade te voorkomen aan je cellen
(cvs/me medisch centrum Amsterdam geeft je VT/AT hartslag als grens of net iets daaronder, maar 5 Amerikaanse artsen die zich bezig houden met CVS/ME geven 85% als advies!!).

Doe geen activiteiten met een hogere MET score dan jij aankunt.

De activiteiten met een goede MET score kun je doen, maar je mag daarbij niet je HR grens overschrijden. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als je nog in herstel bent van vorige activiteiten bijvoorbeeld waardoor je zuurstof opname lager is dan ‘normaal’. Dus als jij 2 MET normaal langdurig kunt volhouden doe dan activiteiten met 2 MET, MITS je hartslag te hoog wordt!! Het kan soms ook zijn dat je de activiteit dan wel kunt, maar met heel veel meer rust tussendoor.

Alle resultaten bekijken.

Dr. Visser en het Cvs/ME medisch centrum Amsterdam zijn de twee ‘experts’ in Nederland op het gebied van CVS/ME die inspanningstesten doen. Daarom leg ik de scores van deze twee formulieren hieronder uit. Maar als je goed naar de woorden en kopjes kijkt kun je ook uitslagen van andere testen hier naast houden.

Startgegevens:

Het Cvs/ME medisch centrum Amsterdam begint met het benoemen van een aantal start waardes. Zo wordt je lengte en gewicht genoemd, je BMI en ECG uitslag.

Dan een aantal gegevens over het functioneren van je longen. Als je longen niet goed functioneren komt er minder zuurstof in je bloed terecht en dan kan je energie tekort dus ook liggen aan een longziekte en heb je misschien geen CVS/ME.
Als je bijvoorbeeld astma hebt en deze niet onder controle is dan moet dit meegenomen worden in het inspanningsonderzoek, want een deel van de reden dat je dan slecht gaat presteren ligt dan aan je astma.

FVC Totale hoeveelheid liter die je uitblaast in de test.
FEV Hoeveel liter lucht je uitademt in 1 seconde boven de 70% is goed
FEV/FVC eerste seconde delen door totaal lucht)= verhouding tussen eerste seconde en totale hoeveelheid lucht gezond is boven de 80%

 

De bloeddruk wordt gemeten in rust en als je maximaal aan het bewegen bent. De bloeddruk zegt iets over of je hypertensie hebt (hoge bloeddruk) of dat krijgt van inspanning. Dat kan iets zeggen over aandoeningen die je hebt. Zo kun je door bijnierziekten, afwijkingen van de bloedvaten van de nieren, problemen met de urinewegen en overmatig zout eten ook een hoge bloeddruk krijgen. Is je bloeddruk te hoog dan zal er verder onderzocht worden.
Je kunt ook een te lage bloeddruk hebben. Patiënten die ook OI en/of POTS hebben kunnen hier last van hebben. Bij een te lage bloeddruk komt er niet voldoende bloed door het lichaam en dan kan ook niet goed gemeten worden hoeveel zuurstof er wordt opgenomen door je cellen om energie van te maken. Want als het bloed niet in je teen komt dan is het logisch dat daar geen zuurstof door de cellen kan worden opgenomen. Een lage bloeddruk waar je geen last van hebt is niet erg, maar als je er klachten van krijgt dan moet je er wel iets aan doen (zoals bij OI/POTS bijvoorbeeld). Wanneer je bloeddruk TE laag is verschilt per persoon.

Wat het effect van jouw bloeddruk op de meting is verschilt erg en daarom begeleid een arts ook het onderzoek. Zij weten of ze in de metingen iets moeten corrigeren en of je de test überhaupt wel kunt maken. Als jij ziet dat je bloeddruk erg hoog is of als je klachten hebt die passen bij een te lage bloeddruk overleg dan met je arts!

Bloeddruk
Onderdruk (mmHg) Bovendruk (mmHg)
Zeer ernstige hypertensie > 210 > 120
Ernstige hypertensie 180-209 110-119
Matige hypertensie 160-179 100-109
Milde hypertensie 140-159 90-99
Hoog normaal 130-139 85-89
Normaal <130 <85

 

En naast je bloeddruk wordt ook je hartfrequentie (HR of HF) gemeten terwijl je in rust bent – je zit al wel op de fiets (HR in rust is tussen 60 en 80 voor gezonde personen).

Bij dr. Visser staan alle metingen in ‘rust’ in de eerste kolom van de tabel. Dat geeft nog wat extra informatie over je ruststofwisseling (hoeveel energie gebruik je in rust (VO2/kg in rust). Dit zegt dus ook iets over hoeveel ‘voeding’ je nodig hebt!).

Ik noem in de volgende tabel de interessante metingen in rust:

HR Hartfrequentie – hoe snel slaat je hart Gezond tussen 60 en 80
VO2/kg Hoeveel zuurstof neem jij op uit je bloed per kg van jouw lichaamsgewicht? – Dit zegt iets over of je lichaam in een ‘actieve stand is’ terwijl je in rust bent of niet.

Wellicht kun je dit getal ook gebruiken om je ruststofwisseling te berekenen (hoeveel kcal heb ik nodig als ik de hele dag in rust ben). (berekening daarvoor: (VO2/kg x je gewicht)/200 = kcal nodig in rust)

Getal / 3,5 =  … MET

(De activiteiten in de tabel met dat aantal MET zijn vergelijkbaar met wat je lichaam in ‘rust’ doet)

RER Wat verbrand jij voornamelijk in rust? <0,7 = voornamelijk vet verbranding

0,7-1,0 = combi vet en koolhydraten

>1,0 = voornamelijk koolhydraten

 

Dan volgen de metingen van de test.

Eerst de tabel m.b.t. de ‘VO2max’ getallen Of het kopje Vo2peak

HR Je maximale gemeten hartslag/ hartfrequentie Voorspelling/ predicted/ normaal ongeveer:

220-leeftijd

(heb je de test dus niet gedaan dan kun je door 220-leeftijd jouw VO2max uitrekenen. Dit is echter niet betrouwbaar, veel mensen ouder dan 50 jaar hebben een VO2max hoger dan 170!)

W Wattage dat je gefietst hebt. Deel je wattage door je gewicht! Zie vervolgens de volgende tabel hieronder!
VO2 Liter per minuut zuurstof dat is opgenomen

(als je van deze liters milliliters maakt en het deelt door je gewicht zou de uitkomst gelijk moeten zijn aan de VO2/kg)

VO2 (/kg) Milliliter per minuut per kilo lichaamsgewicht aan zuurstof die je opneemt uit je bloed Zeer ernstige ME patiënten kunnen geen inspanningstest doen!

 

<10 is zeer ernstig ME (meeste patiënten scoren 8)

10-16 is matig tot ernstig ME (10-14 = ernstig / 14-16 = matig)

16-22 is milde tot matige ME (16-18 = matig / 18-22 = mild)

>22 is deconditionering (in bed liggen/ op de bank liggen de hele dag waardoor je spieren verdwijnen)

>27/30 gezond – zeer slechte conditie (zittend leven met geen tot zeer weinig beweging)

 

Milde ME betekent niet dat jij de symptomen als mild zult ervaren! Het betekent dat je niet wat meer activiteiten aankunt zonder te crashen (PEM) dan patiënten die matige ME hebben.

RER Hoeveel vet of koolhydraten verbrand je?

De test is pas bruikbaar om een goede uitslag te krijgen als je minimaal een getal haalt bij de piek/max van boven de 1,15!!

<0,7 = voornamelijk vet verbranding

0,7-1,0 = combi vet en koolhydraten

>1,0 = voornamelijk koolhydraten

VT

AT

Ventilatoire drempel / Anaerobe drempel

Boven deze drempel verzuur je en krijg je pijn!

 

Gezonde personen hebben een AT rond 50-75% van hun HR max. Heb je een AT onder 40% van je HR max dan heb je een mitochondriële disfunctie.

Als je geen test hebt gedaan kun je dus je HRmax uitrekenen. Je AT ligt dan rond 50-75% van die HR. Echter omdat de berekeningen niet volledig betrouwbaar zijn blijft dit een beetje ‘gokken’. Je kunt er niet op vertrouwen dat je berekening klopt. Een inspanningstest doen, als dat kan, is dan dus beter. Maar als dat niet kan dan kan zo’n rekensom je wel op weg helpen. Je voelt wellicht wel aan of je meer richting de 50% of meer richting de 75% zit met je AT.

Wattage fietsen, uitslag tabel:
Let op! Wattage / gewicht = ….

mannen 15-30 jaar 30-34 jaar 35-39 jaar 40-44 jaar 45-49 jaar 50-54 jaar 55-59 jaar >60 jaar
slecht < 2,7 <2,5 <2,3 < 2,1 < 1,9 < 1,6 < 1,4 < 1,2
ongetraind 2,7- 3,1 2,5 – 2,9 2,3 – 2,7 2,1 – 2,5 1,9 – 2,3 1,6 – 2,1 1,4 – 1,8 1,2 – 1,6
redelijk 3,2 – 3,9 3,0 – 3,7 2,8 – 3,5 2,6 – 3,3 2,4 – 3,1 2,1 – 2,9 1,8 – 2,7 1,7 – 2,5
redelijk goed 4,0 – 4,3 3,8 – 4,1 3,6 – 3,9 3,4 – 3,7 3,2 – 3,5 3,0 – 3,5 2,8 – 3,1 2,6 – 2,9
goed 4,4 – 4,8 4,2- 4,5 4,0 – 4,3 3,8 – 4,1 3,6 – 4,0 3,4 – 3,7 3,2 – 3,5 3,0 – 3,3
zeer goed 4,9 – 5,6 4,6 – 5,4 4,4 – 5,2 4,2 – 5,0 4,1 – 4,8 3,8 – 4,5 3,6 – 4,3 3,4 – 4,1
uitmuntend > 5,7 > 5,4 > 5,2 >5,0 > 4,8 > 4,5 > 4,3 > 4,1
vrouwen 15-30 jaar 30-34 jaar 35-39 jaar 40-44 jaar 45-49 jaar 50-54 jaar 55-59 jaar >60 jaar
slecht < 2,3 < 2,1 < 1,9 < 1,7 < 1,6 < 1,4 < 1,2 < 1,1
ongetraind 2,3 -2,5 2,1 – 2,4 1,9 – 2,2 1,7 – 2,1 1,6 – 1,9 1,4- 1,7 1,2 – 1,5 1,1 – 1,3
redelijk 2,6 – 3,3 2,2 – 3,1 2,3 –  2,9 2,2 – 2,7 2,0 – 2,6 1,8 – 2,4 1,6 – 2,2 1,4 – 2,0
redelijk goed 3,4 -3,6 3,2 – 3,4 3,0 – 3,2 2,8 – 3,0 2,7 – 2,9 2,5 – 2,7 2,3 – 2,6 2,1 – 2,4
goed 3,7 – 4,0 3,5 – 3,8 3,3 – 3,6 3,1- 3,4 3,0 – 3,3 2,8- 3,1 2,7 – 2,9 2,5 – 2,7
zeer goed 4,1 – 4,6 3,9 – 4,4 3,7 – 4,2 3,5 – 4,1 3,4 – 3,9 3,2 -3,7 3,0 – 3,5 2,8 – 3,3
uitmuntend > 4,6 > 4,4 > 4,2 > 4,1 > 3,9 > 3,7 > 3,5 > 3,3

 

Ventilatoire drempel / Anaerobe drempel

Boven deze drempel verzuur je! (verzuringspijn!)

Gezonde personen hebben een AT rond 50-75% van hun HR max. Heb je een AT onder 40% van je HR max dan heb je een mitochondriële disfunctie.
Als je geen test hebt gedaan kun je dus je HRmax uitrekenen. Je AT ligt dan rond 50-75% van die HR. Echter omdat de berekeningen niet volledig betrouwbaar zijn blijft dit een beetje ‘gokken’. Je kunt er niet op vertrouwen dat je berekening klopt. Een inspanningstest doen, als dat kan, is dan dus beter. Maar als dat niet kan dan kan zo’n rekensom je wel op weg helpen. Je voelt wellicht wel aan of je meer richting de 50% of meer richting de 75% zit met je AT.

HR Hartfrequentie op het moment dat je de VT/ AT haalde Gezond 50%-75% van HRmax.
Bij CVS/ME patienten is de HRmax vaak al erg laag.
VO2
VO2 (/kg) Hoeveel zuurstof je fabriekjes (mitochondriën) uit je bloed halen op het moment dat je begint te verzuren. Activiteiten behorende bij dit getal kun je kortdurend, maar niet duurzaam volhouden. Deel dit getal door 3,5 om je MET score te krijgen en in de tabel te zien welke activiteiten je kortdurend kunt doen, omdat je daar begint te verzuren. (Piekbelasting)

Om je duurzame belastbaarheid uit te rekenen moet je kijken naar 75% van je piekbelasting. Want daar begin je zuurstof te gebruiken bij het maken van energie. Omdat die fabrieken niet goed werken is het niet handig om de fabrieken langdurig te gebruiken (vlgns dr. M. van Ness). Probeer in ieder geval met jouw duurzame belasting tussen 75% en 85% van je MET score bij AT te blijven (zie de berekeningen aan het begin bij punt 6). Boven de 85% kun je vlgns dr. M. van Ness max. 30sec-2min bewegen zonder schade, maar de échte check is of je de dagen er na geen crash krijgt. 

 

Gezonde personen verzuren vanaf 3 MET (tot ongeveer 6 MET) Daarom is het advies voor matig intensief bewegen elke dag (half uur) dat je beweegt tussen 3 en 4,5 MET – gezonde personen! -.

Er wordt vaak ook nog een cardiale output gemeten, ademreserve en hart-variabiliteit. Vooral deze laatste meting kan erg interessant zijn. De informatie hierover vul ik op een later moment hier aan. M.b.t. de cardiale gegevens heb ik ook nog onvoldoende kennis om daar iets over te zeggen. Ik ben dat nog aan het onderzoeken voor mezelf, omdat ik het zelf ook erg interessant vindt. Dit artikel wordt dus nog bijgewerkt in de toekomst, maar dat kan, gezien mijn energie levels, een tijd duren.

Ik hoop dat bovenstaande je alvast een eerste inzicht geeft in wat je in de praktijk kunt met het inspanningsonderzoek!

Bronnen:

Documenten m.b.t. interpretatie inspanningsonderzoeken van verschillende universiteiten, sportcentra, etc.
Artikelen, teksten en video’s van dr. M. van Ness.
Artikelen en teksten van dr. Klimas
Artikelen en teksten van dr. Stevens en dr. Snell
Vele andere blogs, artikelen, teksten en video’s van o.a.: Dr. Vermeulen, cvs/ME medisch centrum Amsterdam, dr. Visser (video), dr. Lucinda Bateman, etc.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *